6Η ΜΠΙΕΝΑΛΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Με αφορμή το άρθρο με τίτλο "Η ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ, ΣΥΡΑΓΩ ΤΣΙΑΡΑ, ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ 6Η ΜΠΙΕΝΑΛΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ" στην ιστοσελίδα του elculture.gr, θα ήθελα να μοιραστώ εδώ ορισμένες φράσεις της που μου κέντρισαν το ενδιαφέρον. Το άρθρο αναφέρεται στην έκθεση/ προβολή με τίτλο «Φαντασιακές Εστίες», που θα διοργανωθεί στα πλαίσια της Μπιενάλε της Θεσσαλονίκης, και θα λάβει χώρα το φθινόπωρο του 2017.

Η κα Συραγώ Τσιάρα επιχειρεί για αρχή να μας δώσει μια γεύση αναφορικά με την έκθεση. Στην αρχή του άρθρου μας εξηγεί τί σημαίνει «Imagined Homes – Φαντασιακές Εστίες» και ο όρος εστία. "...σημαίνει όχι μόνο την κατοικία, αλλά και την κοινότητα, τον τόπο ή την πατρίδα μέσα στην οποία νιώθει κανείς ασφαλής και αποδεκτός, όπου έχει τις ρίζες του και αναπτύσσει τον πυρήνα των κοινωνικών και οικογενειακών του σχέσεων. "

Στην συνέχεια αναφερόμενη στην ιδέα του πρότζεκτ μας τονίζει την κοινωνική διάσταση του, και τη διάθεση για προβληματισμό και στοχαστικής ενατένισης που θέλει να φέρει μέσα από την παρουσίαση του στην έκθεση «Η ιδέα για το θέμα προέκυψε μέσα από τον προβληματισμό μας για την υπάρχουσα κατάσταση», λέει η Συραγώ Τσιάρα. «Δε θέλουμε να κάνουμε μια έκθεση αντανακλαστική του προσφυγικού προβλήματος, αλλά προσπαθήσαμε να διευρύνουμε το σκεπτικό και να δούμε και το ιστορικό του βάθος, εννοώντας τι σημαίνει αυτή η βίαιη μετακίνηση των πληθυσμών, αλλά και τι σημαίνει η προσδοκία η μελλοντική, του να ψάχνεις να δημιουργήσεις ένα καινούριο σπίτι». 

Ίσως, λοιπόν, τα κοινωνικά προβλήματα και οι καταστάσεις που συμβαίνουν τώρα στον τόπο μας -πολιτικοοικονομικές- δίνει ένα έναυσμα και μια ροπή για νέους πειραματισμούς στο χώρο της τέχνης. Το σπίτι μας που άλλοτε αποτελούσε το καταφύγιο μας, έναν τόπο ασφαλή και προστατευμένο, αρχίζει να μην μας δίνει την αίσθηση της ασφάλειας. Το σπίτι μας, αρχίζει να διευρύνει τα όρια του, σπίτι μας τελικά είναι... ο τόπος που κατοικούμε;.. ο τόπος που αφήνουμε πίσω μας κατά τη μετανάστευση;.. ο τόπος ή τα μέρη όπου θα μείνουμε στο μέλλον, και θα μας δώσουν μια νέα προοπτική για το μέλλον και τη ζωή μας, ή μήπως το σπίτι μας είναι εκεί που ανήκουμε, εκεί που η ψυχή μας έχει να κρατήσει εικόνες και συναισθήματα.

Τέλος, πέραν της εισαγωγής αυτής, θα ήθελα να κρατήσω και να παραθέσω 'ορισμένες απαντήσεις' που δίνει η κα Τσιάρα σε συνέντευξη που έδωσε στο περιοδικό.

Κατά τη γνώμη μου, είναι μια πολύ καλή αφορμή η έκθεση αυτή για περαιτέρω συζήτηση αναφορικά τόσο με το ρόλο του καλλιτέχνη στην σύγχρονη κοινωνία, όσο και με την ολοένα κι αυξανόμενο ενδιαφέρον γύρω από τις χάιντεγκεριανές αναζητήσεις περί ανεστιότητας και διεύρυνσης της χωρικής έκφρασης. Για να δούμε...

Πόσο ισχυρή είναι σήμερα η ιδέα του σπιτιού; 

Η ιδέα του σπιτιού και της εστίας θεωρούμε ότι είναι πολύ ισχυρή, δεν έχει να κάνει με έναν τόπο ή ένα οίκημα αλλά στην πραγματικότητα είναι ο πυρήνας των ανθρώπινων σχέσεων, είτε είναι οικογενειακές είτε κοινωνικές, αυτή η έννοια του σπιτιού μας ενδιαφέρει, αυτό που ενώνει τους ανθρώπους τους φέρνει κοντά και τους κάνει να νιώθουν ασφάλεια. Όλα αυτά σήμερα είναι ζητήματα που βρίσκονται σε κίνδυνο, δεν υπάρχει κάτι δεδομένο, τα πάντα αλλάζουν γύρω μας, ακόμα και αυτό που λέγαμε ότι η Ευρώπη είναι το κοινό σπίτι των λαών. Είναι ένα ζητούμενο πάλι, μια μελλοντική προσδοκία. Το ζητούμενο του φαντασιακού έχει να κάνει και με τη βούληση και την ενεργοποίηση του πολίτη, να αλλάξει και να βελτιώσει κάποιες συνθήκες κατοίκησης και συμβίωσης. Είναι ο τρόπος με τον οποίο μαθαίνουμε ξανά να ζούμε μαζί. 

Η επικοινωνία που γίνεται με πολύ διαφορετικό τρόπο σήμερα, πόσο επηρεάζει την επαφή μας με τους άλλους;
Σε ποιους καλλιτέχνες απευθυνθήκατε;
...Η επαφή που δεν είναι κατά κύριο λόγο σήμερα απτή, μέσα από την τεχνολογική επαφή, είναι άλλη και δημιουργεί νέες αντιλήψεις κοινότητας. Συγκροτούνται δεσμοί και σχέσεις κοινότητας και μέσα από αυτή τη σύγχρονη γλώσσα διαμορφώνεται η έννοια μιας μελλοντικής εστίας. 

Κάνουμε έρευνα εδώ και μήνες και ψάχνουμε καλλιτέχνες που γνωρίζουμε τη δουλειά τους, κάποιους τους ανακαλύπτουμε στην πορεία. Μας ενδιαφέρει η περιοχή μας, τα Βαλκάνια, η Μέση Ανατολή, χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης και της κεντρικής Ευρώπης, δουλεύουμε με διαφορετικές περιοχές και σε μερικές περιπτώσεις το στοιχείο της τοπικότητας δεν παίζει κανένα ρόλο. Δεν παίζει ρόλο ή σήμερα παίζει ρόλο εξαιτίας της γεωπολιτικής κατάστασης; Είναι διπλό αυτό. Από τη μια παίζει ρόλο ως καταγωγή και εμπειρία. Από την άλλη υπάρχει η υβριδικότητα. Καλλιτέχνες για παράδειγμα από τη μέση Ανατολή που έχουν φύγει και δουλεύουν στην κεντρική Ευρώπη. Βλέπει στοιχεία της καταγωγής κανείς στο έργο τους, αλλά και τα στοιχεία της σύμμειξης της κουλτούρας και του πολιτισμού. Μας ενδιαφέρουν και αυτές οι περιπτώσεις των καλλιτεχνών που αναζητούν ταυτότητα από νέους τόπους, κουβαλώντας και τα στοιχεία της καταγωγής τους. 

Όλο και περισσότεροι καλλιτέχνες στην Ελλάδα και τον κόσμο ασχολούνται με το θέμα των προσφύγων, είναι μια τάση αυτή ή μια πραγματική ανάγκη; 

Δε μπορώ δώσω μια ενιαία απάντηση, όλες οι περιπτώσεις των καλλιτεχνών δεν είναι ίδιες. Λέω με βεβαιότητα ότι υπάρχουν καλλιτέχνες αφοσιωμένοι σε θέματα που έχουν να κάνουν με το προσφυγικό και την οικονομική κρίση, καλλιτέχνες που στην πορεία και τη διαδρομή τους έχουν αποδείξει την ενασχόλησή τους με κοινωνικά ζητήματα και αυτό δεν έχει να κάνει με την επικαιρότητα. Αυτούς τους σέβομαι και τους τιμώ και στη Μπιενάλε της Θεσσαλονίκης αυτές τις φωνές, τις εναλλακτικές, τις φωνές κοινωνικής κριτικής και αμφισβήτησης, μας ενδιέφερε να τις ενσωματώσουμε. Από την άλλη, είναι πολύ πιθανό κάποιοι καλλιτέχνες να αξιοποιούν την επικαιρότητα ενός γεγονότος και να θέλουν ενδεχομένως να αντλήσουν κάποιο όφελος, συμμετέχοντας μέσω της καλλιτεχνικής τους δημιουργίας σε αυτή τη δημοσιότητα. [...]

Δε μας ενδιαφέρει το ρεπορτάζ, αλλά οι πιο στοχαστικές φωνές, οι πιο καλλιεργημένες. Αυτές που έχουν μια αφοσίωση και μια σταθερότητα.

Σύμφωνα, με τις απαντήσεις της κας Τσιάρα αναμένουμε από την έκθεση αυτή να αντλήσουμε πολλά σπουδαία παραδείγματα, αναφορικά με το ζήτημα που μας απασχολεί, περί του ποια είναι η στάση του  καλλιτέχνη απέναντι στον στρόβιλο αυτόν που μας ρουφά...

—[Πηγή: http://www.elculture.gr/blog/article/%CE%B7-%CE%BC%CF%80%CE%B9%CE%B5%CE%BD%CE%AC%CE%BB%CE%B5-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B8%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%B7%CF%82/ ]